Καραγάτσι Yamadori XXL - Ulmus campestris Yamadori XXL

Πρόκειται για ένα δέντρο που φύτρωσε σε λάθος σημείο, κολλητά με έναν τοίχο, και που είχα σκοπό να το βγάλω κάποια στιγμή. Επιτέλους φέτος το αποφάσισα. 

Είχα υποθέσει ότι είχε φυτρώσει από σπόρο που είχε πέσει από τα μεγάλα Καραγάτσια που φύονταν γύρω από τον κήπο του σπιτιού μου πριν 10 χρόνια περίπου, αφού είχε αρχικά διαμορφωθεί ο κήπος. Όμως τελικά τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά...

Προς μεγάλη μου έκπληξη, όσο έσκαβα διαπίστωνα πως τελικά δεν ήταν και τόσο απλή η περίπτωση, μιας και σταδιακά ανακάλυπτα πως δεν ήταν νέο δέντρο από σπόρο που έπεσε, αλλά παλιό δέντρο που κόπηκε πιθανόν όταν γίνονταν η διαμόρφωση του κήπου κατά το κτίσιμο του σπιτιού, σκεπάστηκε με χώμα, και ξαναπέταξε βλαστούς, οι οποίοι έγιναν νέοι κορμοί πάνω στον παλιό μεγάλο κορμό...

Δύσκολο εγχείρημα, αλλά τελικά στέφθηκε με επιτυχία.

Δείτε τις φωτογραφίες από την αρχή μέχρι το τέλος... 
(ναι... ναι.... επιτέλους θυμήθηκα να πάρω τη φωτογραφική μαζί μου και να βγάζω φωτογραφίες σε όλες τις φάσεις.... )

Μια αγκαλιά....

Μέχρι εδώ, έχει βγεί το μισό δέντρο από τα δεξιά, και με παιδεύει απίστευτα ο παλιός κορμός που βρίσκεται στο αριστερό μέρος και φαίνεται να συνεχίζει μέχρι τον Άδη. Δυστυχώς, πρέπει να πέσει τσεκούρι....

...και το άνθος της Φτελιάς... έτσι, για να μυρίσει λιγάκι Άνοιξη....

...και συνεχίζω ακάθεκτη....

Λίγο μετά, τοποθετήθηκε σε μείγμα με ελαφρόπετρα και τύρφη.


Update 29/3/2012
(περίπου 20 μέρες μετά την εκκρίζωσή της)

Update 27/5/2012

(περίπου 2 μήνες μετά, ενώ στην αριστερή πλευρά της Φτελιάς, έχω ήδη ξεκινήσει το δραστικό κλάδεμα)

Update 30/10/2012
Η ανάπτυξή της είναι εξαιρετική... πρέπει να την έχω κλαδέψει 5-6 φορές από τότε που την έβγαλα (... μπορεί να λέω και λίγες...)
Στις παρακάτω φωτογραφίες φαίνονται οι 3 από τους 4 κορμούς από τους οποίους έχει αφαιρεθεί ο φλοιός για να μειωθεί η βλάστηση προς αυτούς και να κατευθυνθεί προς τον 4ο κορμό που αποφάσισα να κρατήσω. Αργότερα, οι 3 κορμοί θα αφαιρεθούν.
 

Ένα πρόχειρο σχέδιο για το τί περίπου έχω στο μυαλό μου για το μέλλον της.

Update 20/1/2013

Ήρθε επιτέλους η ώρα για να φύγουν οι 3 από τους 4 κορμούς.
Πριν....

Αφού κόπηκαν οι κορμοί, αποφάσισα να κάνω έναν μικρό εμβολιασμό εξ' επαφής στο αριστερό μέρος που έλειπε κλαδί. Ίσως αργότερα χρειαστεί να κάνω κι άλλους.

 
Αρκετά για σήμερα....

Update 10/3/2013
Περίπου 15 μέρες μετά το Ανοιξιάτικο ξύπνημα...

Update 21/5/2013
Φέτος οι Φτελιές όπως και πολλά άλλα είδη του φυτικού βασιλείου, παρουσίασαν πολλά προβλήματα, όχι μόνο καλλιεργούμενα σε δοχεία, αλλά και στη φύση. Πιστεύω ότι οι πολύ απότομες αλλαγές του καιρού και οι 2 πρόωρες περίοδοι αυξημένων θερμοκρασιών τον Απρίλιο και στις αρχές του Μάη πυροδότησαν αυτά τα προβλήματα, άλλα οφειλόμενα σε στρές και άλλα σε μύκητες.
Η συγκεκριμένη Φτελιά, παρουσίασε ίσως το εντονότερο πρόβλημα από άλλες Φτελιές που έχω στην κατοχή μου, χάνοντας κάποια κλαδιά στην κορυφή. Φαίνεται να ξεπερνάει το πρόβλημα όμως και να ξαναβρίσκει την ισορροπία της, οπότε ελπίζω να πάνε όλα καλά.
Κλαδεύτηκε αρκετά αλλά όχι αυστηρά, ίσα ίσα για να φύγουν τα νεκρά ή αχρείαστα κλαδιά και βλαστοί και να αναπνεύει εσωτερικά του φυλλώματος.

Πριν......

Μετά.....

 

Update October 2013
Κι εκεί που φαίνονταν να ξεπερνά το πρόβλημα, δυστυχώς, τα πράγματα ήταν τελικά πολύ πιό σκούρα απ' όσο μπορούσα να διαπιστώσω.
Όντως θέμα μύκητα, ο φλοιός άρχισε να αποκολλάται από το ξύλο και σε μικρό χρονικό διάστημα το δέντρο απεβίωσε. 
Κανένα φάρμακο δεν φάνηκε να είναι αποτελεσματικό, και το εντυπωσιακό ήταν ότι παρόλο που η όψη του ήταν τραγική, το ριζικό του σύστημα ήταν εξαιρετικό. Τί να κάνουμε... κι αυτά είναι στο πρόγραμμα και συνεχίζουμε να μαθαίνουμε ακόμη και από τα δυσάρεστα γεγονότα...

Φτελιά - Ulmus campestris Yamadori: Ulmusella

Το θέμα ξεκινάει τον Οκτώβριο του 2010 (δείτε εδώ).

Πρόκειται για το μικρό Καραγάτσι στην 8η φωτογραφία, κλαδί του δέντρου της 7ης φωτογραφίας, που είχε κοπεί από το μητρικό δέντρο, με ελάχιστη ρίζα.

Η ανάπτυξή του είναι παραπάνω από ικανοποιητική και δεν προλαβαίνω να το κλαδεύω. Σήμερα έγινε μια πρώτη διαμόρφωση προς το στύλ που θέλω να του δώσω.

Πριν

Μετά

Update 22/5/2014

Update 19/5/2015

Update 12/2/2016

Μεταφυτεύτηκε σε μεγαλύτερο δοχείο, έτσι ώστε να της δώσω μια επιπλέον ώθηση για να αναπτυχθεί λίγο περισσότερο.

Update 25/4/2016

Update 4/5/2016

Η "Ulmusella" δεν είναι πλέον στην κατοχή μου! Συγχαρητήρια στον νέο της ιδιοκτήτη και εύχομαι από την καρδιά μου να είναι καλορίζικη και να του δώσει την ίδια χαρά που έδωσε και σε εμένα όλα αυτά τα χρόνια!

Φυσικά Βοηθήματα για το bonsai σας! - Natural Remedies for your bonsai!

Παρακάτω θα βρείτε μερικά μικρά μυστικά, για το πώς να ενισχύσετε και να προστατεύσετε το μπονσάι σας με φυσικούς τρόπους.
Ένας γενικός κανόνας είναι να μην το παρακάνουμε, ακόμη κι αν έχουμε στα χέρια μας φυσικές μεθόδους, όπως αυτές που θα διαβάσετε παρακάτω. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, το καλύτερο είναι να γίνεται πρώτα μια διάγνωση του προβλήματος από κάποιον έμπειρο, αν εμείς δεν είμαστε σε θέση να το αναγνωρίσουμε, καθώς και να κάνουμε πρώτα μερικές δοκιμές σε κάποιο φυτό, και κατόπιν να προχωράμε σε κάποια ευρύτερη εφαρμογή.

Ρύθμιση του pH

Για μείωση του pH του χώματος, ειδικά για οξύφιλα είδη:
1) Πότισμα με αραιωμένο καφέ.
Εναλλακτικά, προσθέτουμε λίγο κατακάθι καφέ, στην επιφάνεια του χώματος και ποτίζουμε.
Καλό είναι να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με ελάχιστη στάχτη από τζάκι, επειδή ο καφές είναι πάρα πολύ όξινος και μπορεί να ρίξει δραματικά το pH.
2) Αραιώνουμε 1 κουτ. της σούπας Λευκό ξύδι σε 4 λίτρα νερό και ποτίζουμε.

3) Προσθέτουμε τύρφη ή φλοιό πεύκου ή πευκοβελόνες στο μείγμα μας.

Για αύξηση του pH του χώματος:

Προσθήκη ελάχιστης στάχτης από τζάκι στο μείγμα του υποστρώματος (προσοχή να μην έχετε κάψει πλαστικά ή άλλα υλικά στη φωτιά).

Περισσότερα για το pH του χώματος, μπορείτε να διαβάσετε στις Συνταγές για Μείγμα Υποστρώματος.


Λίπανση

Για Ασβέστιο:
Προσθήκη 2-3 τσόφλια αβγών θρυμματισμένα, στο μείγμα του υποστρώματος. 

Για Κάλιο, Φώσφορο, Μαγνήσιο και Ασβέστιο (NPK 0-1-3):
Προσθήκη ελάχιστης στάχτης από τζάκι στο μείγμα του υποστρώματος (προσοχή να μην έχετε κάψει πλαστικά ή άλλα υλικά στη φωτιά).

Για Άζωτο, Φώσφορο και Κάλιο:
Πότισμα με αραιωμένο καφέ.
Εναλλακτικά, προσθέτουμε λίγο κατακάθι καφέ, στην επιφάνεια του χώματος και ποτίζουμε.

Για προσθήκη βιταμίνης Β 
(ειδικά της Β6 που δρά ώς συνένζυμο στον μεταβολισμό του φυτού και έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες):
1 κουτ. σούπας Μπύρα χωρίς αλκοόλ, αραιωμένη με 4 λίτρα νερό και ποτίζουμε.

Για προσθήκη βιταμίνης Α, Β1, Β12, C, Καροτίνης, Φλαβονοειδών, Κατεχινών, Σιδήρου, Φωσφόρου, Φθορίου, Μαγνησίου, Ασβεστίου, Χαλκού, Νικελίου, Ψευδαργύρου κ.ά.:
Ποτίζουμε με πράσινο τσάι ή τσάι του βουνού. Βράζουμε μία κουταλιά της σούπας τσάι σε μία μεγάλη φλυτζάνα νερό. Αφού βράσει, αφήνουμε να κρυώσει, αραιώνουμε 1 μέρος τσαγιού με 1 μέρος νερό και ποτίζουμε.  

Για Ενίσχυση της Ριζοβολίας:
Παρασκευάζουμε νερό Ιτιάς ώς εξής: σε ένα δοχείο με νερό, βάζουμε πολλά μικρά κλαδιά Ιτιάς και αφήνουμε να μουλιάσουν μέχρι το νερό να δημιουργήσει "γλίτσα". Κατόπιν, ποτίζουμε με αυτό το νερό φυτά που έχουν υποστεί στρές ή που χρειάζονται ενίσχυση στο ριζικό τους σύστημα ή ακόμη και μοσχεύματα που θέλουμε να ριζοβολήσουν.
Μία άλλη παραλλαγή παρασκευής του νερού Ιτιάς, είναι η εξής: σε 2 λίτρα βραστό νερό, προσθέτουμε μικρά κλαδιά Ιτιάς μήκους 4-5 εκ και πάχους όσο ενός μολυβιού και αφήνουμε να μουλιάσουν για μία νύχτα.
Το νερό Ιτιάς μπορεί να διατηρήσει τις ιδιότητές του για 2 μήνες περίπου, εάν διατηρηθεί στο ψυγείο σε ένα δοχείο καλά σφραγισμένο.

Φυτοπροστασία

Για Ωίδιο, Μελανή Κηλίδα, Σκωρίαση:
1) Διάλυμα με Πολυκόμπι (Ιππουρίς η αρουραία - Εκουισέτον το αρουραίον - Equisetum arvense): Τέλη Μαΐου μαζεύουμε 250gr φρέσκο πολυκόμπι ή εναλλακτικά προμηθευόμαστε 50gr ξερό. Σε 1 λίτρο νερό το βράζουμε για 20' σε χαμηλή φωτιά και το αφήνουμε να σταθεί για 24 ώρες (χωρίς να το σουρώσουμε). Ψεκάζουμε με το τσάι αυτό τα φυτά που έχουν προβλήματα. Μπορεί επίσης να συνδυαστεί με τσουκνίδα για καλύτερα αποτελέσματα.
2) Σπρέυ Σόδας: Σε 4 λίτρα νερό, προσθέτουμε 1 κουτ. σούπας φυτικό έλαιο, 1 κουτ. σούπας ξύδι, 1 κουτ. σούπας υγρό πιάτων (βιοδιασπώμενο) ή πράσινο σαπούνι, 1,5 κουτ. σούπας μαγειρική σόδα. 
Μία άλλη "συνταγή" για Σπρέυ Σόδας είναι να διαλύσουμε 1 κουτ. γλυκού μαγειρική σόδα και 1 κουτ. γλυκού υγρό πιάτων σε 1 λίτρο χλιαρό νερό. 
Ψεκάζουμε με αυτό τα προβληματικά φυτά και βεβαιωνόμαστε ότι το υγρό έχει προσκοληθεί και στην κάτω επιφάνεια των φύλλων. Εάν θέλουμε καλύτερα αποτελέσματα, μπορούμε να το συνδυάσουμε με χυμό από φύλλα τσουκνίδας που θα έχουμε κοπανήσει και αφήσει σε νερό για 1 εβδομάδα.
3) Σπρέυ Τσουκνίδας: Πολτοποιούμε 1 κιλό φύλλα Τσουκνίδας και τα τοποθετούμε σε μία παλιά μαξιλαροθήκη. Κατόπιν, βάζουμε τη μαξιλαροθήκη σε έναν κάδο με 4 λίτρα νερό και τα τοποθετούμε σε μία θερμή θέση για 1 εβδομάδα. Στην συνέχεια, σουρώνουμε και αραιώνουμε 1 μέρος από τον ζωμό με 5 μέρη νερό. Ψεκάζουμε κάθε 15 μέρες.

Φυσικά μυκητοκτόνα:
Η Κανέλλα: Βάζουμε 1 κουτ. γλυκού σε 1 λίτρο νερό και ψεκάζουμε το φυτό.
Το Χαμομήλι: Κάνουμε τσάι, βράζοντας 1 κουτ. σούπας χαμομήλι σε 1 λίτρο νερό και ψεκάζουμε το φυτό.


Για διάφορα παράσιτα:
1) Σπρέυ Σαπουνιού: Διαλύουμε 1 κουτ. σούπας βιοδιασπώμενο υγρό πιάτων ή τριμμένο πράσινο σαπούνι σε 4 λίτρα ζεστό νερό. Αφού τα διαλύσουμε, προσθέτουμε 4 κουτ. σούπας καθαρό οινόπνευμα και ψεκάζουμε κατευθείαν. Εάν περισέψει διάλυμα, μπορούμε να το διατηρήσουμε αλλά όταν θα ξαναψεκάσουμε, πρέπει να προσθέσουμε εκ νέου οινόπνευμα γιατί εξατμίζεται.
Αφυδατώνει έντομα με μαλακό κέλυφος όπως πχ αφίδες, ακάρεα, αλευρώδη (λευκή μύγα) και θρύπες.
2) Σπρέυ λαδιού: η συνταγή συμπεριλαμβάνει ό,τι και το Σπρέυ Σαπουνιού, αλλά προσθέτουμε και 1 κουτ. σούπας φυτικό έλαιο. Δρά εναντίον κυρίως των ακάρεων και των κοκκοειδών.

Για Κοκκοειδή:
Ανακατεύουμε 3 μέρη νερό, 1 μέρος οινόπνευμα και 3-4 σταγόνες βιοδιασπώμενο υγρό πιάτων, και ψεκάζουμε πάνω και κάτω τις πλευρές των φύλλων, καθώς και τον κορμό και τα κλαδιά. Επαναλαμβάνουμε μετά από 7-10 μέρες. Μπορεί να χρειαστεί και τρίτος ψεκασμός για οριστικά αποτελέσματα.
Εάν η προσβολή είναι μικρή, και σε μικρό αριθμό φυτών, μια σίγουρη λύση είναι να απομακρύνουμε ένα ένα τα κοκκοειδή με μία μπατονέτα για καθαρισμό αυτιών βουτηγμένη σε καθαρό οινόπνευμα, την οποία στραγγίζουμε ελαφρώς.
Εάν η προσβολή είναι εξαιρετικά μεγάλη αλλά σε λίγα φυτά, τότε επίσης μια καλή λύση είναι να απομακρύνουμε τα κοκκοειδή με ένα σφουγγάρι που θα το βουτάμε συνεχώς σε μία λεκάνη με νερό και υγρό πιάτων. Εδώ, δεν έχει σημασία η αναλογία του υγρού πιάτων και του νερού. Ουσιαστικά γίνεται "μπουγάδα" του φυτού. Προσοχή όμως πρέπει να δωθεί στην προστασία του ριζικού συστήματος, έτσι ώστε να μην χύνεται το νερό με το υγρό πιάτων στη ριζόμπαλα (ξαπλώστε οριζόντια το φυτό για μεγαλύτερη ευκολία).


Φυσικό εντομοκτόνο από μείγμα βοτάνων:
Σε 5 λίτρα νερό, προσθέτουμε τα παρακάτω:
6 χούφτες φύλλα ντομάτας (επιδρά σε κάμπιες και σκουλήκια)
7 χούφτες φύλλα Καλέντουλας (επιδρά σε μυρμήγκια, νηματώδη και άλλα σκουλήκια)
1 χούφτα καυτερές πιπεριές (για μυρμήγκια, αφίδες, σκουλήκια, κάμπιες και σκαθάρια)
5 χούφτες φύλλα Μελιάς (για μύκητες)
7 βολβούς κρεμμύδια ή σκόρδα (για μυρμήγκια, αφίδες, σκουλήκια με κέλυφος, κάμπιες)
Μπορούμε να προσθέσουμε και λίγες κουταλιές παραφίνη και στάχτη από ξύλα (για μυζητικά έντομα και μύκητες)
Πολτοποιούμε τα υλικά, προσθέτουμε το νερό και αφήνουμε να μουλιάσει για 3 μέρες ή εναλλακτικά βράζουμε για 20'. Αραιώνουμε 1 μέρος του ζωμού που προκύπτει με 1 μέρος σαπουνόνερο (1 κουτ. σούπας βιοδιασπώμενο υγρό πιάτων ή πράσινο σαπούνι σε 4 λίτρα νερό) και ψεκάζουμε φύλλα, βλαστούς και γύρω από τη βάση των φυτών.

Εντομοκτόνο Γενικής Χρήσης 1:
Πολτοποιούμε 3 καυτερές πιπεριές, 3 μεγάλα κρεμμύδια, και 1 κεφάλι σκόρδο. Προσθέτουμε τόσο νερό ώστε να καλυφθεί πλήρως ο πολτός και τοποθετούμε σε ένα δοχείο με καπάκι. Το αφήνουμε να σταθεί για μία νύχτα και την επόμενη, στραγγίζουμε καλά με ένα σουρωτήρι. Διαλύουμε το ζουμί σε 4 λίτρα νερό και ψεκάζουμε.

Εντομοκτόνο Γενικής Χρήσης 2:
Ανακατεύουμε 2,5 κουτ. σούπας βιοδιασπώμενο υγρό πιάτων και 2,5 κουτ. σούπας φυτικό έλαιο σε 4 λίτρα νερό.


Για σκουλήκια στο χώμα:
Προσθέτουμε στην επιφάνεια του χώματος 1-2 κουτ. γλυκού σκόνη μουστάρδας (σπόροι σιναπιού) και ποτίζουμε με νερό που έχουμε προσθέσει 1-2 κουτ. γλυκού λευκό ξύδι.
Προσοχή! Τα σκουλήκια δεν είναι όλα βλαβερά! Τα μεγάλα κόκκινα σκουλήκια, οι λεγόμενοι γεωσκώληκες, είναι εξαιρετικά ωφέλιμοι ακόμη και σε ένα μικρό δοχείο όπως στα μπονσάι!

Το μέλι, η πρόπολη και το κερί έχουν αντιμυκητισιακές και επουλωτικές ιδιότητες. Η πρόπολη χρησιμοποιείται επίσης και σε σκευάσματα (όπως πχ το Propovis 20)για την ενίσχυση της άμυνας του φυτού, με βακτηριοστατική, βακτηριοκτόνο, αντιφλεγμονώδη και μυκοστατική δράση, ενώ απωθεί και τα φυτοφάγα έντομα.

Η Λεκιθίνη (παράγεται κυρίως από τη Σόγια, τον Ηλίανθο και τον κρόκο του αβγού) έχει μυκητοκτόνο δράση.

Το κάρβουνο (μικρά κομματάκια ανακατωμένα με το μείγμα υποστρώματος) έχουν αντιμυκητισιακές ιδιότητες.

Το Γαρύφαλλο σε σκόνη (αυτό που βάζουμε στα γλυκά), λόγω του αρώματός του, εμποδίζει την Λυριόμυζα να ωοτοκήσει. Ψεκάστε το πάνω στα φυτά σας, αραιωμένο σε λίγο νεράκι.

Η Μέντα, ο Δυόσμος, ο Ευκάλυπτος, τα φύλλα της Λεμονιάς, το Λεμονόχορτο και η Citronella έχουν εντομοκτόνο και μυκητοκτόνο δράση.

Το λεμόνι είναι φυσικό συντηρητικό (για τα jin & shari) και ασπρίζει το νεκρό ξύλο.

Πηγές:

http://www.livestrong.com/article/263290-list-of-vitamins-in-beer/
http://www.pnas.org/content/102/38/13687.short
http://coffe-e.net/the-advantage-of-coffee-grounds-for-plants 
http://forums.gardenweb.com/forums/load/afrviolet/msg0310481925412.html?10 
http://informatics.aua.gr:8080/scam/2/resource/630 
http://www.bonsai4me.com/AdvTech/ATwillow%20water.html 
http://www.bluestem.ca/willow-article1.htm 
http://deepgreenpermaculture.com/diy-instructions/home-made-plant-rooting-hormone-willow-water/ 
http://www.ftiaxno.gr/2008/01/blog-post_31.html 
http://greenstories.blogspot.com/2007_05_01_archive.html 

Συμβίωση!

Λόγω της αυξημένης υγρασίας της περιοχής, ένα μανιταράκι έκανε την εμφάνισή του σε ένα από τα δεντράκια μου. Μιά χαρά τα πηγαίνανε τα δυό τους, αλλά δυστυχώς έπρεπε να αφαιρεθεί, μιας και φοβήθηκα μην ζημιωθεί το νεκρό ξύλο του Σφενδάμου (...μην γεμίσει και ο τόπος)...! :Ρ

12 Βασικές Αρχές των Bonsai - 12 Bonsai Principles

Updated 1/1/2020

Έχοντας λάβει πάρα πολλά μηνύματα με διάφορες απορίες γύρω από την τέχνη των bonsai, αποφάσισα να συγκεντρώσω μερικές και να συντάξω το παρακάτω άρθρο, ελπίζοντας έτσι ότι κάποια πράγματα θα γίνουν περισσότερο κατανοητά.

12 Βασικές Αρχές των Bonsai

-          Θέλω να ασχοληθώ με την τέχνη των μπονσάι, αλλά απογοητεύτηκα όταν κατά τις πρώτες μου προσπάθειες, κάποια δεντράκια μου πέθαναν.

Είναι λογικό, όταν κάποιος κάνει τα πρώτα του βήματα, να χάσει κάποια δεντράκια, είτε από δικό του σφάλμα, είτε από τις πολλές μαζικές εργασίες, είτε από χίλιους άλλους αστάθμητους παράγοντες. Ακόμη και οι εμπειρότεροι στον χώρο χάνουν δέντρα για διάφορους λόγους.

Είναι μέσα στο πρόγραμμα να γίνουν λάθη από τα οποία θα μάθει κανείς και θα κερδίσει σε εμπειρία ώστε κατά την επόμενή του προσπάθεια να τα αποφύγει. Έχοντας κατά νού ότι έχουμε να κάνουμε με ζωντανούς οργανισμούς και ότι χρειάζεται μελέτη του είδους που εκπαιδεύουμε, καθώς και μελέτη της εργασίας που θέλουμε να κάνουμε, μπορούμε να κινηθούμε με κάποια ασφάλεια αποφεύγοντας να στρεσάρουμε το δέντρο το κατά δύναμιν.

-          Μπορεί το μπονσάι μου να ζήσει μέσα στο σπίτι μου?

Όχι! Κανένα δέντρο δεν το έχει δημιουργήσει η μαμά Φύση για κανένα σπίτι!
Τα φυτά χρειάζονται περιόδους ανάπαυσης και έναν ετήσιο κύκλο, που μόνο ο εξωτερικός χώρος μπορεί να προσφέρει, έτσι ώστε να διατηρούν την καλή τους υγεία και ισορροπία.

Εάν επιχειρήσουμε να διατηρήσουμε ένα δέντρο μέσα στο σπίτι μας για όλο τον χρόνο, αργά ή γρήγορα (από μερικές εβδομάδες έως 2-3 χρόνια) θα αρχίσουν να εμφανίζουν προβλήματα, η υγεία τους θα επιδεινώνεται συνεχώς, και σύντομα θα επέλθει ο θάνατός τους.

Όλα τα δέντρα λοιπόν, πρέπει να παραμένουν σε εξωτερικό χώρο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, εκτεθειμένα στις εκάστοτε καιρικές συνθήκες (κάθε "πατέντα" για να προστατεύσουμε τα μικρούλια μας, δημιουργεί απρόσμενα προβλήματα εν καιρώ)
Εξαίρεση αποτελούν κάποια τροπικά είδη που δεν αντέχουν τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες στη χώρα μας και άρα μόνο κατά την χειμερινή περίοδο χρειάζονται προστασία (είτε σε κάποιου είδους θερμοκήπιο σε εξωτερικό χώρο, είτε σε κάποιο κρύο σημείο του σπιτιού, μακριά από θερμαντικά σώματα, με καλό φωτισμό).

-          Θέλω να ξεκινήσω ένα δέντρο από σπόρο…

Εκτός από το ότι απαιτείται κάποια διαδικασία για να βλαστήσουν οι σπόροι (άλλοτε απλή, και άλλοτε αρκετά περίπλοκη), απαιτούνται και αρκετά έως πολλά χρόνια αναμονής και καλλιέργειας σε ολοένα μεγαλύτερο δοχείο, ή ακόμα καλύτερα στη γή, μέχρι να έχουμε ένα στοιχειώδες δέντρο που θα μας επιτρέψει να το εκπαιδεύσουμε αργότερα.

Ασχολούμενοι μόνο με σπόρους, θα καταλήξετε να ασχολείστε αποκλειστικά και μόνο με την καλλιέργεια των σπορόφυτων και δεν θα μάθετε τίποτα για την τέχνη των bonsai!

Παρόλα αυτά, δεν είναι καθόλου κακό να έχετε μερικά δεντράκια που θα εκπαιδεύεστε και παράλληλα να έχετε σε μια γωνιά και μερικά σποράκια να μεγαλώνουν ανενόχλητα για τα επόμενα 10-20 χρόνια.

-          Υπάρχουν σπόροι bonsai?

Όχι! Το «bonsai» ΔΕΝ είναι είδος δέντρου. Η λέξη bonsai είναι όρος, που σημαίνει «δέντρο σε δοχείο». Οι σπόροι που πωλούνται ως «σπόροι bonsai» (ειδικά σε διάφορα bonsai kits), αφορούν απλούς σπόρους διαφόρων ειδών δέντρων, τα οποία είδη είναι κατάλληλα για να εκπαιδευτούν ως bonsai.

Άρα, εάν θέλετε να εντρυφήσετε στην τέχνη των μπονσάι, ξεχάστε τα «πολλά υποσχόμενα» bonsai kit που το μόνο που κάνουν είναι να πουλάνε απλούς σπόρους, μαζί με λίγο τυρφόχωμα και κάποια ψευτο-εργαλεία, ακόμα και σύρμα, θαρρείς και θα χρειαστεί το σπορόφυτο άμεσα συρμάτωμα. Θα χαραμίσετε τα χρήματά σας, πολύ περισσότερο δε, τον χρόνο σας!

-          Τι είδος δέντρου να επιλέξω για να κάνω το ξεκίνημά μου?

Μια ερώτηση που βασανίζει πολλούς νέους στον χώρο, και που δεν είναι καθόλου απλό να απαντηθεί.

Σίγουρα θα πρέπει να είναι ένα είδος που θα συγχωρεί πολλά λάθη (μιας και είναι ευνόητο ότι όλοι κάνουμε λάθη, ιδίως όταν ξεκινάμε να μαθαίνουμε μία τέχνη). Και σίγουρα επίσης θα είναι προτιμότερο να είναι κάποιο ενδημικό είδος της χώρας μας, εφόσον θα μπορεί να ανταπεξέλθει κατά τον καλύτερο τρόπο στο κλίμα μας και άρα θα εμφανίζει τα λιγότερα προβλήματα.

Μερικά είδη κατάλληλα για να ξεκινήσει κανείς, είναι η Ελιά και η Αγριελιά, η Μυρτιά, ο Γιουνίπερος, η Φτελιά, το Πυξάρι, το Κυπαρίσσι, ο Κάρπινος (Γαύρος), το Ευώνυμο, η Λονισέρα, η Ροδιά και το Λιγγούστρο.

-          Τι χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχει το δέντρο που θα επιλέξω να αγοράσω?

Κατ’ αρχήν θα πρέπει να έχει έναν βασικό κορμό, που να παρουσιάζει ενδιαφέρον, κίνηση και να έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που θα εξάψουν τη φαντασία μας και θα τα αξιοποιήσουμε στο μέλλον, όπως πχ. κουφάλες, ή έντονες επιφανειακές ρίζες, ή ιδιαίτερα ανεπτυγμένη βάση του κορμού κλπ. Ένας λεπτός και ίσιος κορμός χωρίς βαθμιαία λέπτυνση, δεν παρουσιάζει κανένα ενδιαφέρον και δεν έχει προοπτικές για το μέλλον, εκτός κι αν αποφασίσουμε να ξοδέψουμε χρόνο επεμβαίνοντας με διάφορες εργασίες, απλά για να πειραματιστούμε.
Ta bonsai είναι η τέχνη της ψευδαίσθησης (illusion) και όλα αυτά έχουν να κάνουν με οφθαλμαπάτη, δίνοντας στον παρατηρητή την αίσθηση ότι θαυμάζει ένα τεράστιο και ηλικιωμένο δέντρο στην φύση, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μια μικρογραφία.

Θα πρέπει επίσης να έχει πολλά κλαδιά, έτσι ώστε να έχουμε επιλογές για το μελλοντικό του στυλ, καθώς και να είναι  απόλυτα υγιές, εκτός κι αν έχουμε ιδιαίτερες καλλιεργητικές ικανότητες ή αν και πάλι θέλουμε να πειραματιστούμε για να επαναφέρουμε την υγεία του.

-          Μπονσάι μπορεί να θεωρηθεί μόνο ένα οπτικά ηλικιωμένο δέντρο?

Όχι! Κατά ορισμό, η λέξη bonsai σημαίνει «δέντρο σε δοχείο». Άρα, οποιοδήποτε εκπαιδευμένο δέντρο σε δοχείο είναι μπονσάι (αφού αυτό σημαίνει και η ίδια λέξη), είτε αυτό αναπαριστά ένα νεαρό, είτε ένα γέρικο δέντρο στη φύση. Με λίγα λόγια, το δέντρο θα πρέπει να εκπαιδευτεί κατά τέτοιον τρόπο που να είναι μια μικρογραφία ενός δέντρου στη φύση. Οι λέξεις-κλειδιά, είναι ακριβώς αυτές: εκπαιδευμένο, μικρογραφία. (για τον ίδιο λόγο που εξήγησα στην προηγούμενη παράγραφο).

Αυτό φυσικά συνεπάγεται τη διαμόρφωση του δέντρου, σύμφωνα με την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας. Και φυσικά, bonsai ΔΕΝ είναι ένα δέντρο χωρίς στυλ, που απλά φυτεύτηκε σε ένα ρηχό δοχείο, όπως πολύ εσφαλμένα πολλοί νομίζουν και τελικά καταλήγουν στο αποτέλεσμα της «ζαρντινιέρας»!
Επιπλέον, ένα μπονσάι πρέπει να έχει να πεί μια ιστορία. Να σε κάνει να ταξιδέψεις και να οραματιστείς πού και πώς μεγάλωσε. Πώς η φύση έχει επιδράσει επάνω του. Και αυτή την ίδια ιστορία πρέπει να την λέει από την κορυφή ώς τα νύχια. Αν έχω για παράδειγμα έναν ηλικιωμένο κορμό με πολλές καμπύλες, έτσι θα πρέπει να συνεχίσω στην διαμόρφωση της κόμης. Σε διαφορετική περίπτωση, το δέντρο (ή καλύτερα μάλλον ο δημιουργός του) φάσκει και αντιφάσκει, με αποτέλεσμα ο παρατηρητής να είναι σαστισμένος και ανήμπορος πλέον να λάβει το μήνυμα.

-          Είναι αναγκαίο να σχεδιάζω στο χαρτί εκ των προτέρων το μελλοντικό σχέδιο που θέλω να αποκτήσει το δεντράκι μου?

Όχι! Αρκεί να έχουμε αποφασίσει τι στυλ θέλουμε να έχει, και να το θυμόμαστε για αρκετά χρόνια για να μπορέσουμε στο τέλος να το υλοποιήσουμε.

Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές, ένα υλικό είναι τόσο "χαοτικό", που για να καταφέρουμε να "δούμε" και να αποφασίσουμε για την μελλοντική του υπόσταση, είναι εξαιρετικά δύσκολο εώς ακατόρθωτο, ειδικά όταν κάποιος δεν έχει την εμπειρία που απαιτείται. Ένα σχέδιο λοιπόν, μπορεί να ξεκαθαρίσει τις ιδέες μας.

Επίσης, ένα δέντρο εξελίσσεται ώς ζωντανό όν, οπότε ένα σχέδιο μας καθοδηγεί κατά τις αλλαγές αυτές. 

Ακόμη, για κάποιον που έχει πολλά δεντράκια ή που δεν μπορεί να θυμάται κάτι συγκεκριμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ή που θα ήθελε τη γνώμη ενός εμπειρότερου, ένα πρόχειρο σκίτσο του στυλ που έχει στο νού του είναι μια πολύ βολική λύση. 

Και σίγουρα είναι πιό ασφαλές να υλοποιούμε πρώτα την "διαμόρφωση" εικονικά στο χαρτί, κι έπειτα με σιγουριά στο δέντρο, παρά να αρχίζουμε τους πειραματισμούς επάνω στο δέντρο στρεσσάροντάς το από τις πολλές μετακινήσεις των κλαδιών.

-          Είναι αναγκαία η αγορά εξειδικευμένων εργαλείων για να ξεκινήσει κάποιος με την τέχνη των μπονσάι?

Όχι! Για κάποιον αρχάριο, αυτό δεν είναι απαραίτητο. Για παράδειγμα, με ένα απλό κλαδευτήρι και ένα απλό ψαλίδι, μπορούμε κάλλιστα να εξοικειωθούμε με το κλάδεμα, ενώ λίγο μονόκλωνο ηλεκτρολογικό καλώδιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να μάθουμε να συρματώνουμε. Κάθε μέσον μπορεί να επιστρατευθεί για να γίνει η δουλειά μας και όταν αρχίσουμε να εξοικειωνόμαστε με τις διάφορες εργασίες, τότε εάν επιθυμούμε, μπορούμε να προχωρήσουμε στην αγορά περισσότερο εξειδικευμένων εργαλείων.

Μου αρέσει να χρησιμοποιώ τη φαντασία μου και να καταφέρνω να κάνω τη δουλειά μου με ό,τι βρώ μπροστά μου. Είναι ένα ατελείωτο παιχνίδι για εμένα.
Σίγουρα όμως κάποια στιγμή και αφού αποφασίσουμε ότι θέλουμε να συνεχίσουμε με αυτή την τέχνη, θα πρέπει να επενδύσουμε σε σωστά εργαλεία, που θα κάνουν την δουλειά μας με περισσότερη ακρίβεια και θα αντέξουν για πολλά πολλά χρόνια. Όταν και αν έρθει η ώρα να πάρετε εργαλεία, τότε φροντίστε να είναι ανθεκτικά και ας κοστίσουν λίγο παραπάνω (άλλωστε δεν είπε κανείς ότι θα πρέπει να τα αγοράσετε όλα μονομιάς...)!

-          Αν κλαδέψω ή συρματώσω και κάνω λάθος, θα πεθάνει το δέντρο μου?

Εξαρτάται από το είδος του κλαδέματος (συντήρησης ή διαμόρφωσης), την εποχή και το είδος του δέντρου που έχουμε στα χέρια μας. Αν για παράδειγμα έχουμε ένα κωνοφόρο και το κλαδέψουμε πολύ αυστηρά, χωρίς να αφήσουμε αρκετό φύλλωμα, θέτουμε σε μεγάλο κίνδυνο την υγεία του δέντρου. Ένα φυλλοβόλο, μπορεί να ανεχτεί πιο αυστηρό κλάδεμα, αλλά κι αυτό θα πρέπει να γίνεται κατόπιν μελέτης, και πάντα θα πρέπει να δίνεται ο κατάλληλος χρόνος να αναρρώνει το δέντρο.

Το ίδιο ισχύει και για το συρμάτωμα. Υπάρχουν είδη δέντρων που ανέχονται περισσότερες επεμβάσεις, και άλλα που απαιτούν το συρμάτωμα να γίνεται σταδιακά, και τμηματικά.

Σίγουρα ένα συρμάτωμα που δημιουργεί πολύ πυκνές και σφιχτές σπείρες μπορεί να «πνίξει» ένα δέντρο εάν δεν επιτρέπει τους χυμούς να κυκλοφορούν ελεύθερα, ενώ ένα λεπτότερο σύρμα μπορεί να εισχωρήσει ευκολότερα μέσα στον φλοιό και να πληγώσει το δέντρο. Με λίγη προσοχή, και τακτικό έλεγχο, μπορούν να αποφευχθούν πιθανές ζημιές στο δέντρο μας.

-          Πρέπει να κόβω πάντα το σύρμα κατά την αποσυρμάτωση ή μπορώ να το ξετυλίξω για να το αφαιρέσω?

Σίγουρα το καλύτερο είναι να αποσυρματώνουμε το δέντρο, κόβοντας το σύρμα, γιατί κατ’ αυτόν τον τρόπο, μειώνουμε τις πιθανότητες να πληγώσουμε το νέο ξύλο που έχει δημιουργήσει το κλαδί που έχουμε συρματώσει έτσι ώστε να μείνει στη νέα του θέση. Επίσης, μειώνουμε τον κίνδυνο να τραυματιστεί η νέα βλάστηση του δέντρου.

Παρόλα αυτά, εάν το σύρμα ξετυλιχτεί με μεγάλη προσοχή (και εάν έχουμε την εμπειρία να το κάνουμε), δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Αυτό είναι κάτι που προσωπικά το κάνω εδώ και χρόνια και ξαναχρησιμοποιώ το σύρμα, αφού ισιώσω τα σημεία που έχουν «κλωτσήσει».

Και τέλος.....

-          Μπορώ να κάνω ένα μπονσάι στα γρήγορα?

Σίγουρα θα έχετε ακούσει όλοι ότι «μόνο στη φύση μπορείς να βρείς ‘έτοιμο’ μπονσάι» ή «κάνε αυτά τα 10 βήματα, για να κάνεις άμεσα ένα μπονσάι» ή ένα σωρό άλλα τέτοια παρεμφερή…

Δεν υπάρχει περίπτωση ούτε μία στο εκατομμύριο να βρεθεί δέντρο ή να κάνει κάποιος 10 απλά βήματα κάποιας μαγικής συνταγής και να έχει στο άψε-σβήσε έτοιμο μπονσάι, χωρίς να απαιτείται η παραμικρή εργασία επάνω του. Πρέπει να γίνει απόλυτα κατανοητό, ότι η τέχνη των μπονσάι απαιτεί χρόνο και υπομονή! Αν κάποιος δεν είναι διατεθειμένος να περιμένει να αναρρώσει το δέντρο του από κάποια προηγούμενη εργασία, αν δεν είναι διατεθειμένος να αφιερώσει χρόνο και να μελετήσει, αν δεν είναι διατεθειμένος να ψάχνει μήνες για να βρεί κατάλληλο υλικό, ή βαριέται να σπάει το κεφάλι του για να βρεί το ιδανικό στύλ ή να ανακαλύψει "το μικρό δέντρο μέσα στο μεγάλο", τότε κάνει λάθος που ξεκινάει με την τέχνη αυτή και καλύτερα να ασχοληθεί με κάτι άλλο, λιγότερο απαιτητικό σε χρόνο και υπομονή.

Κυπαρίσσι (Λόγιο Σχήμα) - Cupressus sempervirens Bunjingi

Προέρχεται πιθανόν από υλικό φυτωρίου και κάποτε ένας φίλος που σκεφτόταν να το βάλει στον κήπο του, αποφάσισε ότι δεν το ήθελε εφόσον είχε τελικά βάλει κάποια άλλα δέντρα, οπότε γνωρίζοντας το ψώνιο μου, τον Φεβρουάριο του 2007 μου το χάρισε.
Ήταν ένα δεντράκι ψηλό και πλαγιόκλαδο, που δεν έδινε και πολλές επιλογές για το σχήμα του και με δυσκόλεψε αρκετά στο να το φέρω εκεί που ήθελα.
Οι φωτογραφίες ξεκινάνε ένα χρόνο μετά, αφού μειώθηκε δραστικά το ύψος του, ξεκινώντας τη βλάστηση από το μηδέν, με κάποιες ανούσιες απόπειρες να διατηρήσω ορισμένα κλαδιά μήπως και μελλοντικά μου έδιναν περισσότερες επιλογές.


7/5/2008

25/7/2009

25/8/2009

27/10/2011
Πριν τη διαμόρφωσή του:

...και μετά...

Update 3/1/2013
Τον Νοέμβριο εάν θυμάμαι καλά, έγινε μεταφύτευση σε νέο υπόστρωμα και σήμερα έγινε ένα ξεκαθάρισμα των νέων βλαστών, αφαιρέθηκαν τα παλιά σύρματα και ξανασυρματώθηκε.
 

Update 15/7/2013
Έγινε ένα ελαφρύ κλάδεμα και αφαίρεση των περιττών βλαστών. Τα σύρματα είχαν αφαιρεθεί περίπου στα μέσα της Άνοιξης, και σήμερα συρματώθηκαν ξανά για καλύτερες θέσεις των κλαδιών και της νέας βλάστησης.

Update 28/11/2013
Συρμάτωμα, καθάρισμα και το αποτέλεσμα...

Κανείς άλλος για κούρεμα? :)


Update October 2015
Το Κυπαρίσσι δεν είναι πλέον στην κατοχή μου.